در مسير شدن

مهدی سیار

اخراجي هاي2 / نويسنده و کارگردان: مسعود ده نمکي/ بازيگران: محمدرضا شريفي نيا، جواد هاشمي، قاسم زارع، فخرالدين صديق شريف، امين حيايي، اکبر عبدي، ارژنگ امير فضلي، حسام نواب صفوي/ برنده سيمرغ بلورين ويژه هيات داوران بخش نگاه نو

از يکش خوشم نمي آمد، به خاطر اين حرف ها که با ارزش هاي دفاع مقدس بازي کرده و شهدا را بد جلوه داده و... نه، اتفاقا هم پيام خوبي داشت وهم موفقيتش در تور کردن مخاطب اتفاق خوشايندي بود. مشکلش فقط اين بود که “ فيلم” خوبي نبود، با آن داستان سردستي و بازي هاي سرپايي و شوخي هاي سرزباني.( اين سرزباني را براي مراعات نظير ساختم شما در بند لفظ نباشيد، معنايش که روشن است!)

اما اخراجي هاي 2 کار قابل قبولي از آب در آمده، مثل اين سريال هاي نود قسمتي که کم کم قوام پيدا مي کنند و ياد مي گيرند چطور ملت را بخندانند. ده نمکي اين بار تکليفش را روشن کرده و رسما يک “ کمدي” ساخته است. طنز از حاشيه به متن آمده و به همه چيز فيلم ( از داستان گرفته تا شخصيت ها و ديالوگ ها) جهت و وحدت مي دهد. خلق موقعيت طنز اولويت اصلي فيلم است. پس خيلي نمي‌توان گير داد که چرا عدل همان هواپيمايي که تير و طايفه مجيد سوزوکي و بايرام و... را به مشهد مي برد، ربوده مي شود و در فردوگاه بغداد مي نشيند يا چرا اسرا و سرنشينان هواپيماي ربوده شده با عراقي ها و منافقين مثل پسرخاله هايشان شوخي مي کنند يا چرا الفاظ “ آب معدني” و “ ده نمکي” و “ هاچ يک” و “ صندوق دار” و... ( که در دهه شصت رايج نبود) در فيلم به کار مي رود. فيلم طنزهاي کلامي موفقي دارد، نمونه اش ديالوگ هاي شهره لرستاني است، مثلا آنجا که دختر و پسر هواپيما ربا را با لحني مادرانه “ دو تا مرغ منافق” لقب مي دهد و وقتي با عصبانيت پسر مواجه مي شود حرفش را اينطور اصلاح مي کند: “ ببخشيد؛ دوتا مرغ و خروس منافق!” يا عربي بلغور کردنش در فرودگاه بغداد، يا اين ديالوگش: “ حاجي! منم، منزل!” برخلاف اخراجي هاي 1، فيلم از طنز موقعيت خالي نيست مثلا سکانس غافلگير کننده فوتبال در اردوگاه با آن موزيک جام جهاني و جلوه هاي ويژه( نمي گويم چه کسي وسط بازي قيچي برگردان مي زند تا مزه اش از دست نرود!) حتي جواد هاشمي و قاسم زارع و صديق شريف هم در اخراجي هاي دو، کمدين شده اند و کمتر از آن حرف هاي شعاري مي زنند؛ البته اين روند تا آخر فيلم حفظ نمي شود و پايان بندي فيلم زيادي جدي است. “ اي ايران” آخر فيلم هم بدجوري توي ذوق مي زند. فيلم ده نمکي را به بخش مسابقه راه نداده بودند اما به هر حال آن قدر اهميت داشت که جماعت منتقد را تا ساعت 12 شب در سينما فلسطين نگه دارد و بعد هم آنان را به چهار دسته تقسيم کند: مخالفان اخراجي‌هاي يک و دو، موافقان يک و دو، موافقان يک و مخالفان دو و بالعکس(گمانم من جزء بالعکس ها باشم!)